Tsjechië

Kansen

·         Mega bodemzuiveringstender ter waarde van 4,5 miljard euro;

·         200 miljoen euro extra beschikbaar uit EU en nationale fondsen voor bodemherstel;

·         bodemzuiveringstender en nationale en EU-fondsen zullen betrekking hebben op meer dan 600 verontreinigde locaties (212 saneringsprojecten);

·         herstel bodemschade levert minimaal 6 jaar werk voor aannemers en onderaannemers;

·         werkzaamheden voor 100 tot 200 onderaannemers.

Marktomvang
Vooral ten tijde van het communistische regime vond op grote schaal bodemverontreiniging plaats. Echter, ook in de jaren daarna hebben giftige stoffen, afkomstig van de zware industrie, zich in de bodem opgehoopt. Er is sprake van ernstige vervuiling op naar schatting 9.000 locaties, variërend van locaties waar grondstoffen werden gewonnen, tot oude Russische bases. In de meeste gevallen is er sprake van vervuilde bodem en vervuild grondwater. Op verschillende locaties zijn ook gebouwen verontreinigd. Het gaat hierbij vooral om benzine-, diesel-, kerosine- en olieverontreiniging. Industriële vervuiling, zoals bij bedrijven als Spolana, Chemopetrol en Synthesia, is vaak veroorzaakt door de chemische industrie. Andere sterk vervuilde gebieden liggen in de directe omgeving van de staalbewerkings- en machinebouwbedrijven Třinecké železárny, ČKD, Avia en Tatra. Andere voorbeelden zijn de 117 vervuilde benzinestationterreinen van het bedrijf Benzina en de 50 oude mijnen en andere bezittingen van het kolenwinningbedrijf OKD. Een groot aandeel van de vervuilde grond is dus te vinden op terreinen van private ondernemingen.

Er zijn schattingen gemaakt van wat het zou kosten om 600 van de vervuilde locaties te herstellen van de milieuschade; dan zit men algauw op 1,5 miljard euro, maar het zou ook kunnen oplopen tot 7 miljard euro. De overheid heeft in juli 2008 een tender uitgeschreven om de milieuschade in kaart te brengen en te herstellen. Met deze grote uitbesteding verwacht zij dat de milieuschade binnen acht jaar hersteld is. Hoewel de meeste vervuilde locaties al geïdentificeerd zijn, is de kans groot dat er nog meer vervuilingen aan het licht komen tijdens saneringswerkzaamheden. Bovendien stellen experts dat veel gebieden nog niet in kaart zijn gebracht. Zij verwachten daarom dat de schade pas over twintig jaar volledig hersteld is.

Overzicht vervuilde locaties

Bron: Tsjechisch Milieu-informatie Agentschap (CENIA), 2008

Overheidsprogramma’s en investeringen
In 1992 heeft de regering aangegeven de bodemzuivering te financieren uit de inkomsten van de privatisering. Deze worden beheerd door het ministerie van Financiën. Hoewel deze inkomsten naar schatting 170 miljard Tsjechische kronen (6,7 miljard euro; koers 27 juli 2009) bedragen, is tot nu toe slechts 31 miljard Tsjechische kronen (1,2 miljard euro) in bodemzuivering en andere vormen van ecologische 'schoonmaak' geïnvesteerd. Meerdere grote geprivatiseerde industriële bedrijven dreigen met miljardenclaims, aangezien zij vanwege de vertraging bij de toekenning van projecten in financiële problemen dreigen te komen. Sommige geprivatiseerde bedrijven wachten al vijftien jaar op financiële steun voor de uitvoering van de saneringswerkzaamheden. Uiteindelijk heeft de regering het besluit genomen om het herstellen van de milieuschade te regelen via de grootste uitbesteding in de Tsjechische geschiedenis.

Projecten

De tender met een geschatte waarde van 114,5 miljard Tsjechische kronen (4,5 miljard euro) bevindt zich nu in de tweede fase. De winnaar van de tender zal samenwerking zoeken met 100 tot 200 onderaannemers. De eerste, afgeronde, tenderronde was bedoeld om een eerste selectie te maken uit de participerende (consortia van) bedrijven. Bij deze selectie werden de participerende bedrijven getoetst op een aantal criteria, zoals omvang van het beschikbare werkkapitaal (de uitvoerder van de bodemreiniging wordt pas achteraf betaald); de capaciteit om de complexe en grootschalige werkzaamheden uit te kunnen voeren; en expertise. De bedrijven die dit voorjaar door de eerste ronde kwamen zijn: bouwbedrijf Geosan Group en de leveranciers van milieudiensten, Marius Pedersen Engineering en de dochteronderneming (speciaal opgericht met het oog op deze tender) Environmental Services van de Slowaakse financiële groep J&T. Daarnaast hebben een aantal bedrijven / consortia de tweede ronde niet gehaald. De drie afgevallen consortia hebben alle drie bezwaar aangetekend tegen deze beslissing.

In de tweede ronde hebben de partijen die zijn doorgegaan de beschikking gekregen over gedetailleerde informatie met betrekking tot de bodemschade op de geselecteerde locaties. Ze hebben 120 dagen de tijd gekregen om met een prijsofferte te komen, die niet meer dan het bedrag van 114,5 miljard kronen mag bedragen. Het enige selectiecriterium in de tweede ronde is de aangeboden prijs. Naar verwachting zal de winnaar eind september 2009 bekend zijn. Doordat drie partijen bezwaar gemaakt hebben en er ook vanuit politieke hoek kritiek geuit wordt op de aanpak, zou deze beslissing echter vertraging op kunnen lopen.

In de periode van 2007 tot 2013 is er daarnaast 256 miljoen euro beschikbaar voor projecten op het gebied van bodemzuivering en andere vormen van herstel van milieuschade. Deze subsidies komen uit nationale en Europese Structuurfondsen, (Operationeel Programma Milieu, beheerd door het ministerie van Milieu). Het gaat hierbij om inventarisering van verontreinigde en mogelijk verontreinigde plaatsen en identificatie van prioriteiten bij de selectie van de meest verontreinigde plekken. Ook voor projecten, zoals de uitvoering van onderzoekswerk, risicoanalyses en sanering van de meest ernstig verontreinigde locaties, kunnen subsidies verleend worden.

Bedrijven
Gerenommeerde bedrijven die zich met bodemzuivering bezighouden, zijn onder andere AVE CZ, Baufeld, CZ Bijo, GEOtest Brno, G-Servis Praha, Mega, Earth Tech CZ, Merced, Sita CZ, Marius Pedersen en Unigeo. Buitenlandse investeerders hebben een aandeel in een aantal van deze bedrijven genomen. Daarnaast zijn er nog tientallen kleinere, vaak Tsjechische bedrijven actief op het gebied van bodemzuivering.

Vakbeurzen

• Envibrno, jaarlijkse, internationale ecologische vakbeurs in mei (Brno);
  www.bvv.cz/watenvi-gb;
• Waste Congress, jaarlijks afvalcongres in september (Luhacovice):
  www.jogaluhacovice.cz/en-2-intro.html, klik bij 'Congress' op 'Congress 2008';
• For Waste, jaarlijkse, internationale vakbeurs in april (Praag):
  www.forwaste.cz/2008/en/intercept.asp;

Meer informatie:

• Tsjechische Ministerie van Financiën:

www.mfcr.cz, klik op ‘English pages’;

• Tsjechische Ministerie van Milieu:
  www.mzp.cz/en;
• Cenia, milieu-informatiebureau van het Tsjechische Ministerie van Milieu:
  www.cenia.cz, klik op 'English';

Laat een marktscan maken (Individuele marktbewerking)