Marktomvang
In vergelijking met buurlanden loopt Tsjechië nog behoorlijk achter op het gebied van duurzaam bouwen. Het aantal 'passieve huizen' (verbruik tot 15 KWh/m²) ligt er met enkele tientallen huizen veel lager dan in bijvoorbeeld Duitsland (7.000) of Oostenrijk (3.000). Hetzelfde geldt voor huizen in de 'lage energiestandaard‘ (verbruik tot 50 KWh/m), waarvan er ruim duizend te vinden zijn in Tsjechië. Ook op het gebied van renovatie met het oogmerk op energiebesparing en verminderde CO-uitstoot moet er nog veel gebeuren. Het gaat vooral om renovatie van betonnen 'prefab' (maar in mindere mate ook bakstenen) hoogbouw en publieke gebouwen, zoals scholen en stadhuizen. Tsjechië telt in totaal maar liefst 1,2 miljoen woningen in veelal tijdens het communisme gebouwde flatgebouwen (in Tsjechische vertaling: 'paneláky'). In totaal woont ongeveer 26 procent van de Tsjechen in 'paneláky'. Van deze woningen waren er in 2008 naar schatting 900.000 aan renovatie toe, onder andere om ze energiezuiniger te maken. In de afgelopen jaren zijn al 200.000 appartementen in de paneláky gerenoveerd. Naast de genoemde hoogbouw zijn ook andere vormen van woningbouw (zoals vrijstaande woningen) vaak niet energiezuinig. Volgens het Czech State HousingDevelopmentFund is er in totaal een bedrag van tussen de 7 en 11 miljard euro nodig om deze renovaties/reconstructies te verwezenlijken.

De oorzaken van de lage energiezuinigheid en hoge CO-uitstoot liggen niet alleen bij slechte warmte-isolatie. Andere oorzaken zijn energieverspillende verwarmingsmethoden (ook verwarming van water), ventilatiesystemen, koelsystemen en verlichting. Vooral in dorpen maken huishoudens bijvoorbeeld nog veelal gebruik van kolengestookte verwarmingssystemen. Volgens het 'Report about the Environment in the CzechRepublic 2007' van het Tsjechische ministerie van Milieu, hebben eerdere maatregelen om het gebruik van kolen in de periode van 2000 tot 2007 terug te dringen, weinig effect gehad. Volgens statistieken uit het rapport verwarmden kolengestookte verwarmingsinstallaties in het jaar 2000 19,3 procent van de huishoudens. In 2007 was dat met 17,6 procent nog geen 2 procent minder. Een mogelijke oorzaak is dat de stijgende energieprijzen in de afgelopen jaren de huishoudens niet motiveerde om over te stappen op andere vormen van verwarming.

Marktontwikkelingen
Gemiddeld 40 procent van de totale hoeveelheid energie in de EU wordt verbruikt door gebouwen. In Tsjechië is dat ruim 30 procent. Vanwege deze constatering en in het licht van het huidige mondiale en Europese energie- en klimaatdebat en de stijgende energieprijzen, is de laatste jaren de interesse voor het fenomeen 'duurzaam bouwen‘ sterk gestegen. Zo ook in Tsjechië. Het feit dat daar op dit moment veel minder passieve huizen en huizen in de lage energiestandaard te vinden zijn dan in buurlanden Duitsland en Oostenrijk, heeft verschillende redenen. De belangrijkste reden is dat bij het bredere publiek simpelweg nog veel kennis ontbreekt over de voordelen van duurzame bouw. Een andere reden is de situatie op de onroerendgoedmarkt: tot nu toe richtten de paar bouwbedrijven en ontwikkelaars die zich in het land bezighouden met duurzame woningbouw, zich vooral op een kleiner, rijker publiek. Dit zal naar verwachting geleidelijk veranderen. Duurzaam bouwen zal naar verwachting een steeds belangrijkere rol in de Tsjechische bouwsector gaan spelen en daarnaast toegankelijker worden voor het bredere publiek. Hoewel de groei van het aantal duurzamebouwprojecten op dit moment nog langzaam is, is in ieder geval duidelijk een stijgende lijn te zien. Het aantal passieve huizen in Tsjechie steeg in de laatste jaren van 5 in 2006 naar bijna 50 in 2008. Ook het aantal huizen in de lage energiestandaard steeg in deze periode sterk.

Factoren die in de komende jaren naar verwachting voor een groeiende interesse in duurzame vormen van bouw, warmte-isolatie en milieuvriendelijkere verwarmingssystemen, boilers en ventilatie.

Kansen en investeringen
Er zijn op dit moment verschillende subsidieprogramma’s beschikbaar, bedoeld voor de renovatie, reconstructie en het duurzamer maken van woonhuizen:

• Het 'Panel Programme': financiële middelen uit dit programma worden niet gebruikt voor directe subsidies, maar worden uitgekeerd in de vorm van rentesubidies. Het programma helpt dus, in andere woorden, de rente die over leningen voor renovaties/reconstructies wordt betaald, te verlagen. Ter illustratie: als een huishouden een lening van de bank krijgt met 5 procent rente, wordt bijvoorbeeld 2 procent van deze 5 procent gesubsidieerd uit het programma Panel. Het programma is met name bedoeld voor warmte-isolatie en renovatie of vervanging van daken, ramen, liften en balkons. Energiebesparing is het belangrijkste doel van het programma. Een voorwaarde voor het verkrijgen van de rentesubsidie, is dat het gerenoveerde huis na de renovatie een energieverbruik van maximaal 70-80 KWh/m per jaar heeft. Van 2001 tot 2005 vond dit programma voor het eerst plaats. Over de gehele periode werd slechts 11 miljoen euro aan subsidies uitgekeerd. Ondertussen wordt nu jaarlijks tussen de 100 en 165 miljoen euro beschikbaar gesteld voor renovatie van paneláky. In de komende 5 jaar is het de bedoeling dat er nog 600.000 appartementen gerenoveerd worden. De omvang van de hiervoor bestemde subsidies in de komende jaren is nog niet bekend;
• Het 'Groene Besparingen'-programma (in het Tsjechisch 'Zelenáusporám'), beheerd door het Tsjechische State EnvironmentalFund. Dit subsidieprogramma is bedoeld om woonhuizen (het soort huizen die niet onder het Panel Programme vallen) energiezuiniger te maken en om hun CO-uitstoot te verminderen. Het programma loopt vanaf 22 april 2009 tot 31 december 2012. Door de verkoop van emissierechten is dit subsidiegeld beschikbaar. De verkoop zal in totaal naar verwachting 950 miljoen euro opleveren. Dit bedrag zal in zijn geheel gebruikt worden in het kader van dit subsidieprogramma.

Er zijn drie soorten projecten binnen het programma waar subsidies voor beschikbaar zijn:

• 'complexe' warmte-isolatie van huizen of alleen gedeeltelijke warmte-isolatie;
• de bouw van huizen in de passieve standaard (passieve huizen);
• Toepassing van duurzame-energiebronnen voor verwarming en het verwarmen van water (warmtepompen, energie-opwekking uit biomassa, zonnepanelen).

Bedrijven
Een grote, bekende ontwikkelaar in Tsjechië die zich op dit moment intensief bezighoudt met de bouw van passieve huizen en woonhuizen in de lage energiestandaard, is het Zweedse bedrijf Skanska CZ. Een andere bekende speler op de Tsjechische markt is de ontwikkelaar JRD. Een lijst met andere, minder grote/bekende bedrijven, die zich met (aspecten van) duurzaam bouwen bezighouden, kan gevonden worden via: www.pasivnidomy.cz/adresar-firem.html.

Meer informatie:

• Tsjechisch ministerie van Milieu:
  Vršovická 65
  100 10 Prague 10
  Tel: +420 267 121 111
  Fax: +420 267 310 308
  E-mail: info@mzp.cz
  Website: www.mzp.cz/__C1257131004B200D.nsf/index.html;
• State Environmental Fund
  Olbrachtova 2006/9
  140 00 Prague 4
  Tel.: +420 267 994 300
  Fax: +420 272 936 597
  E-mail: dotazy@sfzp.cz
  Website (alleen in het Tsjechisch): www.sfzp.cz/sekce/40/kontakty;
• Association of Building Entrepreneurs of the Czech Republic
  Národní třída 10
  110 00 Prague 1
  Tel.: +420 224 951 350
  Fax: +420 224 930 416
  E-mail: sps@sps.cz
  Website: www.sps.cz/jm_english/contact.asp?lokalizace=ang;
• Passive Houses Center (branchevereniging duurzaam bouwen)
  Centrum pasivniho domu
  Údolní 33
  602 00 Brno
  Tel.: +420 511 111 810
  E-mail: info@pasivnidomy.cz
  Website: (alleen in het Tsjechisch): www.pasivnidomy.cz;
• SEVEn, o.p.s. headquarters (adviesbureau op gebied energy-efficiency)
  Americká 17
  120 56 Prague 2
  Tel: +420 224 252 115
  Fax: +420 224 247 597
  E-mail: seven@svn.cz
  Website: www.svn.cz/en;
• Milieu-internetpagina: www.enviweb.cz.

Vakbeurzen

• For Arch 2009, website: www.forarch.cz/2009/en/intercept.asp;
• Modern Heating 2010, website: www.modernivytapeni.cz/?lang=en;
• Building Fairs Brno 2010, website: www.bvv.cz/buildingfairsbrno.